Narty

Co zmieniły narty karwingowe?
Czy wprowadzenie nart karwingowych - czyli … taliowanych czyli … znacząco węższych w części pod butem niż na pozostałej długości – coś zmieniło w technice narciarskiej i bardziej ogólnie w sposobie jazdy na nartach a przede wszystkim wrażeniach i przyjemności czerpanej z jazdy.

zdjęcie nr 1

Zanim odpowiemy na to pytanie, wyjaśnijmy co to znaczy „taliowanie” nart i jakie parametry opisują narty karwingowe.
Taliowanie i promień narty – co to znaczy?

Promień narty – parametr podawany obecnie praktycznie we wszystkich modelach i oznaczany przeważnie „r” – ma kluczowe znaczenie dla tego co możemy robić na danych nartach: czy wykonywać serie krótkich, płynnych skrętów czy pędzić na wprost w dół stoku czy coś po środku.
I tak narty o dużym promieniu skrętu (20m i więcej) są przeznaczone do szybkiej jazdy, długimi skrętami po przygotowanych trasach. Podobny promień mają również narty do jazdy pozatrasowej i do jazdy po muldach.
Narty typu „all-mountain” i narty free-ride’owe mają nieco krótszy promień (około 18m).
Najkrótszy promień mają narty do jazdy karwingowej po przygotowanych trasach (około 15m); narty slalomowe mają wyraźnie krótszy promień niż narty gigantowe.

Co oznacza promień skrętu narty?
Rzecz jest bardzo prosta – geometrycznie jest to promień okręgu, którego częścią jest łuk wyznaczony przez położoną płasko na śniegu nartę.

zdjęcie nr 2

Od czego zależy promień narty? Zależy od jej długości i taliowania. I tak: krótkie, mocno taliowane narty mają krótki promień skrętu – można na nich z łatwością „wycinać”, jeden po drugim, krótkie skręty. Z kolei długie i mało taliowane (proste) narty mają duży promień skrętu – doskonale nadają się do jazdy szybkimi, długimi skrętami a nie nadają się do „ciasnego” slalomu.
Na promień skrętu wpływ ma długość narty, ale nie całkowita (ta podawana przez producenta) lecz długość efektywna czyli długość krawędzi przylegającej do śniegu (zagięty dziób i w mniejszym stopniu tył narty nie uczestniczą w skręcie). Długość efektywna to około 85-90% długości całkowitej narty.

Co to jest taliowanie? Jest to stopień bocznego wyprofilowania kształtu narty: czy jest ona prawie jednakowo szeroka na całej długości; czy wyraźnie szersza w przedniej i tylnej części i węższa w środkowej. Miarą taliowania jest tzw. wcięcie boczne („sidecut”) czyli różnica między średnią szerokością narty w przedniej i tylnej części a jej szerokością pod butem.

zdjęcie nr 3

Wcięcie boczne obliczamy dzieląc na pół sumę szerokości dziobu i piętki narty, odejmując od tego szerokość narty pod butem i otrzymany wynik dzieląc przez dwa.

Dla przykładu ten model nart:

ma taliowanie: 124-70-112

czyli jego wcięcie boczne wynosi:

(124+112)/2=118 118-70=48 48/2=24

wcięcie boczne wynosi 24mm.

Powiązanie promienia narty z jej długością i wcięciem bocznym jest różne dla każdego z tych parametrów. Im dłuższa narta, tym dłuższy jest jej promień; im większe wcięcie boczne tym krótszy jej promień.

Matematycznie parametry te są powiązane następująco:

Promień narty = (pierwiastek kwadratowy z połowy efektywnej długości narty w metrach)/(2 razy wcięcie boczne w metrach)

Czyli dla naszego modelu przy długości: 165cm i efektywnej krawędzi 145cm (88% całkowitej długości) promień wynosi:

Promień narty = (pierwiastek kwadratowy z 1,45/2)/(2 razy 0,024)

Promień narty wynosi 11 metrów.

W efekcie dość skomplikowanych obliczeń otrzymujemy to samo co z łatwością możemy przeczytać w opisie nart czy w oznaczeniach na samych nartach, więc oczywiście nie warto samemu obliczać promienia nart (chyba, ze producent go nie podał). Warto natomiast znać powyższe podstawowe zależności promienia narty od jej długości i taliowania, żeby wiedzieć jak zmiana nart np. na dłuższe czy bardziej taliowane wpłynie na to co możemy robić na stoku.

Narty karwingowe – co to oznacza w praktyce?

Taliowanie nart oznacza bardzo dużo – powoduje, że narty postawione na krawędziach wycinają na śnieg nie linię prostą (jak to było w przypadku „klasycznych” nart zjazdowych) ale krótszy lub dłuższy łuk czyli „same skręcają”.

zdjęcie nr 4

Jest to rewolucja w technice ale także przyjemności z jazdy na nartach. Jazda na nartach nie jest już „magiczną sztuką” wykonywania, często niezgodnych z intuicją i naturalnymi odruchami, ewolucji – w których często narty i ciało narciarza są skierowane w inną stronę a narty nie jadą na krawędziach ale się ześlizgują. Dzięki nartom taliowanym, nasze ciało i nasze narty są skierowane i jadą w tym samym kierunku a jego zmiana następuje poprzez przeniesienie ciężaru ciała z jednej strony nart na drugą i wynikającą z tego zmianę krawędzi.
Wrażenia z jazdy są zupełnie nowe: płynność i pewność ruchu i odczucie ogromnej prędkości (głównie kątowej) są wspaniałe.

zdjęcie nr 5

Andrzej Peszek

Więcej – patrz:
www.alpy.info.pl
i książka: „Narciarstwo czyli jak poprawić technikę i przygotować się fizycznie do sezonu” – dostępna m.in. w sieci Empik i w formie e-book’a.